Language // Język

Wykład kursowy „Filozofia umysłu I” dla Kognitywistyki na Uniwersytecie Warszawskim.

 

1. Dualizm psychofizyczny

Dodatkowa lektura: Marcin Iwanicki, „Dualizm psychofizyczny. Odmiany, argumenty, zarzuty”, w: Przewodnik po filozofii umysłu, pod red. M. Miłkowskiego i R. Poczobuta, Kraków: W.A.M., s. 37-84.2. 

2. Behawioryzm: metodologiczny i analityczny

3. Teoria identyczności. Redukcjonizm

Polecane lektury dodatkowe: 
  • D.M. Armstrong, Materialistyczna teoria umysłu, tłum. H. Krahelska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.
  • R. Poczobut, Relacje psychofizyczne, w: Przewodnik po filozofii umysłu pod red. M. Miłkowskiego i R. Poczobuta, W.A.M., Kraków 2012, s. 85-124 (trudne!)

4. Emergencja. Antyredukcjonizm, monizm anomalny

Polecane lektury:

  • Kim J., Umysł w świeciefizycznym: esej na temat problemu umysłu i ciała oraz przyczynowaniamentalnego, tłum. R. Poczobut, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 2002.
  • Davidson D., Zdarzenia mentalne, [w:] Eseje o prawdzie, języku i umyśle, red. B. Stanosz, tłum. T. Baszniak, PWN, Warszawa 1992, s. 163–193.

Ewentualna dodatkowa lektura (trudna):

  • RaatikainenP., Canthementalbe causallyefficacious?, [w:] RegardingtheMind, Naturally, red. M. Miłkowski i K. Talmont-Kaminski, Cambridge ScholarsPublishing, Newcastle 2013 (na jego stronie https://helsinki.academia.edu/PanuRaatikainen)

5. Funkcjonalizm i jego odmiany. Analiza funkcjonalna i mechanicyzm

6. Psychologia potoczna a psychologia naukowa. Eliminacjonizm

7. Instrumentalizm i „łagodny realizm” Dennetta

8. Teoria interpretacji

9. Poznanie innych umysłów: teoria teorii, teoria symulacji. Pluralistyczne podejście do poznania społecznego

10. Świadomość: łatwy i trudny problem. Argument z wiedzy

11. Czy istnieją qualia?

12. Introspekcja i samowiedza

13. Wolna wola

14. Filozofia percepcji: od Gibsona do Burge'a

15. Podsumowanie pierwszego semestru

 

Zagadnienia do egzaminu

Na zajęciach studenci zapoznają się z tym, w jaki sposób powstawał interdyscyplinarny projekt nauk kognitywnych oraz jakie są jego podstawowe paradygmaty. Omówione zostaną podstawowe problemy badawcze i próby ich rozwiązania. Tematami poruszanymi na zajęciach będą m.in.: klasyczny kognitywizm, modele obliczeniowe, koneksjonizm, sztuczna inteligencja, emergentyzm, teoria układów dynamicznych, probabilistyczne modele poznania, poznanie ucieleśnione, pojęcie reprezentacji i jego krytyka.

Wykład będzie opierał się przede wszystkim na analizie przypadków, które stanowiły wzorce dla późniejszych, podobnych modeli.

Zaczniemy od klasycznej obliczeniowej i symbolicznej teorii poznania, aby następnie przyjrzeć się modelom koneksjonistycznym. Następnie zajmiemy się najnowszymi ideami: układami dynamicznymi, modelami bayesowiskimi, koncepcjami sensomotorycznymi, traktującymi poważnie ucieleśnienie umysłu, a także robotyką behawioralną. Zajmiemy się też rolą reprezentacji umysłowych w wyjaśnianiu poznania w różnych podejściach do symulacji i modelowania. Niektórzy nawet negują, że umysł w ogóle reprezentuje. Co to oznacza?

Wykład stanowi wstęp do metodologii kognitywistyki. Wprowadzenie podkreśla pluralizm eksplanacyjny panujący we współczesnych (i dawniejszych) badaniach.

 

Zakres poszczególnych tematów

1. Swoistość wyjaśnień w kognitywistyce. Czym jest wyjaśnianie? Kompetencja a realizacja, wyjaśnianie funkcjonalne i mechanistyczne

2. Obliczenia symboliczne. GPS Newella i Simona jako model poznania

 

LEGO Turing machine

 

 

 

3. Symulacje, obliczenia i modelowanie: Chiński pokój

 

Luc Steels o gruntowaniu języka wśród robotów:

 

Lektury dodatkowe:

  • Searle J.R., Umysły, mózgi i programy, [w:] Filozofia umysłu. Fragmenty filozofii analitycznej, red. B. Chwedeńczuk, Fundacja Aletheia - Wydawnictwo Spacja, Warszawa 1995, s. 301–324.
  • Łupkowski P., Test Turinga: perspektywa sędziego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznan 2010.

 

4. Obliczenia inspirowane neurologicznie. Teoria widzenia Marra i trzy poziomy wyjaśniania.

Eksperymenty Hubela i Wiesela

 

 

5. Obliczenia inspirowane neurologicznie. Koneksjonistyczny model uczenia się czasu przeszłego czasowników angielskich Rumelharta i McClellanda

6. Układy dynamiczne w wyjaśnianiu na przykładzie procesów rozwojowych u dzieci (Thelen i Smith)

Błąd AB w typowym eksperymencie:

Eksperymenty dotyczące praw zachowania

 

Zwięzłe omówienie koncepcji Piageta można znaleźć w artykule „Chociaż oczy nie widzą” w: Hock R., 40 prac badawczych, które zmieniły oblicze psychologii, tłum. E. Wojtych, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003, s. 170-178.

 

Regulator Watta

 

Cybernetyczne żółwie W. Grey Waltera

 

7. Modele probabilistyczne (bayesowskie) racjonalności człowieka

 

Heurystyka „Weź najlepszy” według Gerda Gigerenzera:

 

Zwięzłe omówienie zasad analizy z użyciem twierdzenia Bayesa:

Janik B., i Kamiński M., Prolegomena do analizy Bayesowskiej w kognitywistyce, „Via Mentis”, 2012, t.1, s. 33–42.

Daniel Wolpert o tym, po co mamy mózgi:

 

8. Logika a myślenie: zadanie Wasona w świetle logik niemonotonicznych

 

Do zabawy: Zadanie wyboru Wasona online (w wersji angielskiej)

 

Dodatkowe lektury z psychologii ewolucyjnej:

  • Buss, David. 2001. Psychologia ewolucyjna. Tłum. Marek Orski. Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Pinker, Steven. 2002. Jak działa umysł. Tłum. Malgorzata Koraszewska. Warszawa, Książka i Wiedza.

O teorii gier – wprowadzenie Kena Binmore'a uwzględniające jego specjalność, ewolucyjną teorię gier:

  • Binmore, Ken. 2007. Game Theory: A Very Short Introduction. New York, Oxford University Press.

 

9. Robotyka behawioralna czy kognitywna? Fonotaksja u świerszczy modelowana przez robota przez B. Webb

Robot Shakey:

Robot Ghenghis Rodneya Brooksa:

Robot specerujący pasywnie dynamicznie:

 

Roboroach

10. Rola eksplanacyjna reprezentacji. Podejście klasyczne

Polecane dalsze lektury:

Greene, Judith. 1977. Psycholingwistyka: Chomsky a psychologia. Red. Ida Kurcz. Tłum. Jacek Łaszcz. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Fodor, Jerry A. 2011. Język myśli: LOT 2. Tłum. Witold M. Hensel. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

 

11. Rola eksplanacyjna reprezentacji. Debata na temat wyobrażeń (imagery debate)

 

Interaktywne ćwiczenie z obracania figur geometrycznych

 

Polecane dalsze lektury:

  • Nęcka, Edward, Jarosław Orzechowski i Błażej Szymura. 2006. Psychologia poznawcza. Warszawa, Academica Wydawnictwo SWPS; Wydawnictwo Naukowe PWN, rozdział  2.
  • Pylyshyn, Zenon W. 2007. Spór o wyobraźnię: medium analogowe czy wiedza ukryta? W „Psychologia poznawcza w trzech ostatnich dekadach XX wieku”, red. Zbigniew Chlewiński, tłum. Jacek Suchecki: 366–408. Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. [Przekład klasycznego artykułu z 1981 roku]

 

12. Rola eksplanacyjna reprezentacji. Koneksjonizm.

 

Chris Eliasmith o modelach takich jak SPAUN:

 

13. Rola eksplanacyjna reprezentacji. Robotyka behawioralna

Paul Bach-y-Rita i widzenie za pośrednictwem dotyku:

 

A teraz proszę policzyć podania jednego z zespołów w koszykówce: 

 

 

Lektury dodatkowe:

14. Informacja, reprezentacja. Wąskie i szerokie ujęcia poznania

15. Modelowanie w kognitywistyce. Pluralizm w wyjaśnianiu. Świadomość i pytania otwarte

Zagadnienia do egzaminu (rok akademicki 2015/2016)